A2 • Ders 40 • Önemli Konu

LE PASSÉ COMPOSÉ

AVOIR ve ÊTRE ile geçmiş zaman • Participe passé • Pronominal fiiller • Uyum • Zamir, zarf, olumsuzluk ve soru

📚 Kaynak sırası

Kaynak müfredattaki sıra aynen korunmuştur: Le passé composé avec « avoir » — p.174 → Le participe passé — p.178 → Le passé composé avec « être » — p.182 → Les verbes pronominaux — p.186 → « Être » ou « avoir » ? — p.186 → L’accord des participes passés — p.190 → Le passé composé, le pronom et l’adverbe — p.192 → Le passé composé, la négation et l’interrogation — p.194.

Kaynak PDF'nin gövde metni okunabilir olmadığı için aşağıdaki Türkçe açıklamalar, örnekler ve alıştırmalar bu başlıkların kapsamında özgün hazırlanmıştır.

Önce mantığı anlayalım

Passé composé, geçmişte gerçekleşmiş ve tamamlanmış olayları anlatmak için Fransızcada çok sık kullanılır. İki parçadan oluşur:

AVOIR veya ÊTRE'nin présent çekimi + PARTICIPE PASSÉ

J’ai mangé. → Yemek yedim.

Elle est arrivée. → O geldi / ulaştı.

En önemli nokta: Her fiilde yardımcı fiil aynı değildir. Fiillerin büyük çoğunluğu AVOIR kullanır. Bazı hareket/değişim fiilleri ve pronominal fiiller ÊTRE kullanır. ÊTRE kullanıldığında participe passé uyumu özellikle önemlidir.

1️⃣ Le passé composé avec « avoir » — p.174

Fransızcadaki fiillerin büyük çoğunluğu passé composé'de avoir yardımcı fiilini kullanır.

Kişi	AVOIR	PARLER	Türkçe
Je	ai	J’ai parlé.	Konuştum.
Tu	as	Tu as parlé.	Konuştun.
Il/Elle	a	Il/Elle a parlé.	Konuştu.
Nous	avons	Nous avons parlé.	Konuştuk.
Vous	avez	Vous avez parlé.	Konuştunuz.
Ils/Elles	ont	Ils/Elles ont parlé.	Konuştular.

Bol örnek

J’ai regardé un film hier.
Dün bir film izledim.

Tu as fini tes devoirs.
Ödevlerini bitirdin.

Elle a vendu sa voiture.
Arabasını sattı.

Nous avons pris le train.
Trene bindik.

Vous avez fait un gâteau.
Bir pasta yaptınız.

Ils ont eu un problème.
Bir sorun yaşadılar.

2️⃣ Le participe passé — p.178

Passé composé'nin ikinci parçası participe passédir. Düzenli fiillerde temel oluşum şöyledir:

Fiil grubu	Kural	Örnek
-ER	-er → -é	parler → parlé, aimer → aimé, travailler → travaillé
-IR	çoğunlukla -ir → -i	finir → fini, choisir → choisi
-RE	bazı düzenli örneklerde -re → -u	vendre → vendu, attendre → attendu

Sık kullanılan düzensiz biçimler

Infinitif	Participe passé	Örnek
avoir	eu	J’ai eu
être	été	J’ai été
faire	fait	J’ai fait
prendre	pris	J’ai pris
mettre	mis	J’ai mis
voir	vu	J’ai vu
lire	lu	J’ai lu
boire	bu	J’ai bu
devoir	dû	J’ai dû
pouvoir	pu	J’ai pu
vouloir	voulu	J’ai voulu
savoir	su	J’ai su
écrire	écrit	J’ai écrit
dire	dit	J’ai dit
venir	venu	Je suis venu(e)
naître	né	Je suis né(e)

3️⃣ Le passé composé avec « être » — p.182

Bazı hareket/değişim fiilleri passé composé'de être ile kurulur. Burada yalnız yardımcı fiili değiştirmek yetmez: participe passé çoğunlukla özneyle cinsiyet ve sayı bakımından uyum yapar.

Kişi	ÊTRE	ARRIVER
Je	suis	Je suis arrivé(e).
Tu	es	Tu es arrivé(e).
Il	est	Il est arrivé.
Elle	est	Elle est arrivée.
Nous	sommes	Nous sommes arrivé(e)s.
Vous	êtes	Vous êtes arrivé(e)(s).
Ils	sont	Ils sont arrivés.
Elles	sont	Elles sont arrivées.

Sık karşılaşılan ÊTRE fiilleri

aller → allé	venir → venu	arriver → arrivé
partir → parti	entrer → entré	sortir → sorti
monter → monté	descendre → descendu	retourner → retourné
rentrer → rentré	rester → resté	tomber → tombé
naître → né	mourir → mort	passer* → passé

Paul est arrivé à huit heures.
Paul saat sekizde geldi.

Marie est arrivée à huit heures.
Marie saat sekizde geldi.

Ils sont partis tôt.
Erken ayrıldılar.

Elles sont parties tôt.
Erken ayrıldılar.

Uyum: eril tekil: arrivé • dişil tekil: arrivée • eril/karma çoğul: arrivés • dişil çoğul: arrivées.

4️⃣ Les verbes pronominaux — p.186

se lever, se réveiller, se coucher, s’habiller gibi pronominal fiiller passé composé'de être ile kurulur.

sujet + pronom réfléchi + ÊTRE + participe passé

Je me suis levé tôt.
Erken kalktım. (erkek konuşmacı)

Je me suis levée tôt.
Erken kalktım. (kadın konuşmacı)

Elle s’est réveillée à sept heures.
Saat yedide uyandı.

Ils se sont couchés tard.
Geç yattılar.

Dikkat: Pronominal fiillerde participe passé uyumunun ileri düzey istisnaları vardır. A2 düzeyinde önce temel yapıyı sağlam öğreniyoruz; her pronominal cümlede mekanik biçimde “-e/-s ekle” kuralını sınırsız uygulamak doğru değildir.

5️⃣ « Être » ou « avoir » ? — p.186

En önemli ayrımlardan biri budur. Être alan fiilleri ezberlemek tek başına yeterli değildir, çünkü bazı hareket fiilleri doğrudan nesne aldığında avoir ile kullanılabilir.

ÊTRE: hareket / öznenin yer değiştirmesi	AVOIR: doğrudan nesne üzerinde yapılan eylem
Elle est sortie. → Dışarı çıktı.	Elle a sorti son téléphone. → Telefonunu çıkardı.
Il est monté. → Yukarı çıktı.	Il a monté les valises. → Valizleri yukarı çıkardı.
Nous sommes descendus. → Aşağı indik.	Nous avons descendu les escaliers. → Merdivenlerden indik.
Je suis passé chez Paul. → Paul'ün evine uğradım.	J’ai passé deux jours à Paris. → Paris'te iki gün geçirdim.
Elle est rentrée tôt. → Erken döndü.	Elle a rentré la voiture au garage. → Arabayı garaja soktu.

Kendine sor: “Özne kendisi mi hareket ediyor/değişiyor?” → çoğu ilgili kullanımda ÊTRE. “Fiil doğrudan bir nesne üzerinde mi uygulanıyor?” → bu fiillerin geçişli kullanımında AVOIR görülebilir.

6️⃣ L’accord des participes passés — p.190

ÊTRE ile temel uyum

Özne	Örnek
Paul	Paul est parti.
Marie	Marie est partie.
Paul et Marc	Ils sont partis.
Marie et Julie	Elles sont parties.

AVOIR ile temel kural

A2 düzeyinde ilk kural: avoir ile participe passé normalde özneyle uyum yapmaz.

Marie a mangé. → “mangée” değil.

Elles ont fini. → “finies” değil.

Önemli ileri nokta: COD fiilden önceyse

AVOIR ile kullanılan bir fiilde doğrudan nesne (COD) participe passé'den önce gelirse, participe passé bu COD ile uyum yapabilir.

Les lettres ? Je les ai écrites.
Mektuplar mı? Onları yazdım. les = lettres, dişil çoğul → écrites.

La robe que j’ai achetée est rouge.
Satın aldığım elbise kırmızı. que = la robe, dişil tekil → achetée.

Bu COD uyumu A2 öğrencisi için daha ileri bir ayrıntıdır. Önce AVOIR = genellikle özneyle uyum yok ve ÊTRE = temel olarak özneyle uyum ayrımını sağlamlaştır.

7️⃣ Le passé composé, le pronom et l’adverbe — p.192

Nesne zamiri

Nesne zamiri, passé composé'de genellikle yardımcı fiilin önüne gelir.

J’ai vu Marie. → Je l’ai vue.
Marie’yi gördüm. → Onu gördüm.

Nous avons parlé à Paul. → Nous lui avons parlé.
Paul ile konuştuk. → Onunla konuştuk.

Tu as acheté des pommes ? → Oui, j’en ai acheté.
Elma aldın mı? → Evet, aldım.

Zarflar

bien, mal, beaucoup, déjà gibi bazı kısa ve sık zarflar çoğu zaman yardımcı fiil ile participe passé arasında görülür.

J’ai bien dormi. → İyi uyudum.

Nous avons beaucoup travaillé. → Çok çalıştık.

Elle a déjà mangé. → O zaten yemek yedi.

hier, ce matin, la semaine dernière gibi zaman ifadeleri ise cümlenin başında veya sonunda rahatlıkla kullanılabilir: Hier, j’ai travaillé. / J’ai travaillé hier.

8️⃣ La négation et l’interrogation — p.194

Olumsuzluk

ne...pas yardımcı fiili çevreler.

Sujet + ne + auxiliaire + pas + participe passé

Je n’ai pas mangé.
Yemek yemedim.

Elle n’est pas venue.
O gelmedi.

Nous ne nous sommes pas levés tôt.
Erken kalkmadık.

Soru

Tu as mangé ?
Yemek yedin mi?

Est-ce que tu as mangé ?
Yemek yedin mi?

Quand est-ce qu’elle est arrivée ?
O ne zaman geldi?

💬 Günlük hayattan 4 diyalog

— Qu’est-ce que tu as fait hier ?
— J’ai travaillé, puis j’ai regardé un film.
— Dün ne yaptın? — Çalıştım, sonra film izledim.

— Marie est arrivée ?
— Oui, elle est arrivée à neuf heures.
— Marie geldi mi? — Evet, saat dokuzda geldi.

— Vous vous êtes levés tôt ?
— Non, nous nous sommes levés à dix heures.
— Erken kalktınız mı? — Hayır, saat onda kalktık.

— Tu as vu Julie ?
— Oui, je l’ai vue hier.
— Julie’yi gördün mü? — Evet, dün onu gördüm.

⚠️ Sık yapılan hatalar

❌ J’ai manger. → ✅ J’ai mangé.

❌ Elle a arrivée. → ✅ Elle est arrivée.

❌ Marie est arrivé. → ✅ Marie est arrivée.

❌ Ils sont parti. → ✅ Ils sont partis.

❌ Elles ont finies. → ✅ Elles ont fini.

❌ Je le ai vu. → ✅ Je l’ai vu / vue selon le référent.

❌ Je n’ai mangé pas. → ✅ Je n’ai pas mangé.

❌ Elle s’a levée. → ✅ Elle s’est levée.

✍️ 25 Alıştırma

Je ___ mangé. (avoir)
Nous ___ regardé un film. (avoir)
Elle ___ arrivée à Paris. (être)
Ils ___ partis tôt. (être)
Marie est ___ . (arriver)
Julie et Léa sont ___ . (partir)
parler → participe passé?
finir → participe passé?
prendre → participe passé?
faire → participe passé?
voir → participe passé?
“Dün çalıştım.” çevir.
“Marie geldi.” çevir.
“Kızlar gittiler.” çevir.
Je me ___ levé tôt. (être)
Elle s’___ réveillée à 7 h.
Je vois Marie → passé composé: “Marie’yi gördüm.”
J’ai vu Marie → “Onu gördüm.” şeklinde zamirle yaz.
Je mange → passé composé olumsuz yap.
Elle vient → passé composé olumsuz yap.
Tu as mangé → est-ce que ile soru yap.
Düzelt: J’ai manger.
Düzelt: Elle a arrivée.
Düzelt: Elles sont parti.
Düzelt: Je n’ai mangé pas.

✅ Cevap anahtarı

1 ai • 2 avons • 3 est • 4 sont • 5 arrivée • 6 parties • 7 parlé • 8 fini • 9 pris • 10 fait • 11 vu • 12 J’ai travaillé hier. • 13 Marie est arrivée. • 14 Elles sont parties. • 15 suis • 16 est • 17 J’ai vu Marie. • 18 Je l’ai vue. • 19 Je n’ai pas mangé. • 20 Elle n’est pas venue. • 21 Est-ce que tu as mangé ? • 22 J’ai mangé. • 23 Elle est arrivée. • 24 Elles sont parties. • 25 Je n’ai pas mangé.

🎯 10 Soruluk İnteraktif Test

← Ders 39 A2 Merkezi Ders 41 →Ders 41 yakında →